29.07.2026
Danıştay 9. Dairesi’nin 14.05.2026 tarihli kararıyla, Türkiye Noterler Birliği’nin 29.08.2024 tarihli ve “Fesih İhbarı Hk.” konulu 12 sayılı Genelgesi’nin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir. Anılan Genelge ile iş sözleşmelerinin işçi veya işveren tarafından haklı nedenle feshine ilişkin noter ihtarlarının fesihname olarak değerlendirilmesi ve bu ihtarlar üzerinden nispi damga vergisi ile nispi harç tahsil edilmesi gerektiği yönünde uygulama başlatılmıştı. Danıştay 9. Dairesi, fesih ihtarlarının fesihname niteliğinde olmadığı ve bu nedenle söz konusu ihtarlar üzerinden nispi damga vergisi ile nispi harç tahsil edilmesine yönelik Genelge’de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle yürütmenin durdurulmasına karar vermiştir.
1- Genelgenin Konusu ve Yürütmenin Durdurulması Kararı
Bir süredir iş sözleşmesini feshetmek amacıyla noter aracılığıyla fesih ihtarı gönderen işçilerden damga vergisi tahsil edilmesi yoluna gidilmekteydi. Uygulamada özellikle işçilik alacaklarının ödenmemesi, ücretin eksik veya geç ödenmesi, SGK primlerinin gerçek ücret üzerinden yatırılmaması, mobbing ve çalışma koşullarının ağırlaştırılması gibi sebeplerle haklı nedenle fesih ihtarı gönderen işçilerden; ihtarda yer alan kıdem tazminatı, ücret, fazla mesai, yıllık izin, UBGT ve benzeri alacak kalemleri esas alınarak damga vergisi tahsil edildiği görülmekteydi. Bu uygulamanın hukuka aykırı olduğu ve fesih ihtarlarının damga vergisine tabi fesihname olarak değerlendirilemeyeceği kamuoyunda da sıklıkla dile getirilmekteydi.
Türkiye Barolar Birliği tarafından, Türkiye Noterler Birliği’nin anılan Genelgesi’nin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle dava açılmıştır. Dava konusu Genelge’de, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da yer alan taksitle satış sözleşmesi, tüketici kredisi sözleşmesi ve ön ödemeli konut satış sözleşmesi kapsamında cayma hakkının kullanılmasına ilişkin noter ihtarları ile 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24 ve 25. maddeleri kapsamında haklı nedenle fesih bildirimlerinin fesihname olarak değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiş; bu belgeler üzerinden nispi damga vergisi ve noter harcı alınması gerektiği yönünde düzenleme yapılmıştır.
Danıştay 9. Dairesi, kararında fesih hakkı ile cayma hakkının kapsam ve sonuçları bakımından birbirinden farklı olduğunu belirtmiştir. Karara göre fesih hakkı, sürekli edimli sözleşmelerde kullanılan ve sözleşmeyi ileriye dönük olarak sona erdiren bozucu yenilik doğuran bir haktır. Buna karşılık cayma hakkı, sözleşmenin hükümlerini geçmişe etkili biçimde ortadan kaldırır. Bu nedenle cayma hakkının kullanılmasına ilişkin noter bildirimlerinin fesihname olarak kabul edilmesi ve bu bildirimlerden nispi damga vergisi alınması hukuka uygun değildir.
2- Kararın İş Hukuku Bakımından Önemi
Kararın iş hukuku bakımından en önemli kısmı, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24 ve 25. maddeleri kapsamında yapılan fesih ihtarlarına ilişkindir. Danıştay’a göre İş Kanunu’nda fesih ihbarı ve fesihname tanımlanmamıştır. İş sözleşmesinin feshi, sözleşmenin tarafı olan işçi veya işverenin tek taraflı beyanıyla sözleşmeyi sona erdirmesidir. Hak sahibinin feshe dair iradesini ortaya koyan fesih bildirimi kural olarak herhangi bir şekle tabi değildir; yazılı, sözlü veya bazı hallerde eylemli olarak dahi yapılabilir.
Bu çerçevede Danıştay, fesih bildirimi için önemli olan hususun, sözleşmeyi sona erdirme iradesinin yeterli açıklıkta ortaya konulması olduğunu belirtmiştir. Başka bir ifadeyle, fesih bildiriminde “fesih” kelimesinin açıkça kullanılması zorunlu değildir; beyanın karşı tarafa ulaşması ve iş ilişkisini sona erdirme iradesinin anlaşılması yeterlidir. Bu nedenle noter aracılığıyla gönderilen iş sözleşmesinin feshine ilişkin ihtarlar, tarafların karşılıklı iradesiyle düzenlenen ve belli bir bedel içeren fesihname niteliğinde değerlendirilemez. Danıştay ayrıca, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) sayılı Tabloda belli parayı ihtiva eden fesihnamelerin nispi damga vergisine tabi olduğunun düzenlendiğini; ancak iş sözleşmesinin haklı nedenle feshi için gönderilen noter ihtarlarının tek taraflı bir bildirimden ibaret olduğunu değerlendirmiştir. Bu nedenle işçinin veya işverenin haklı nedenle fesih iradesini içeren ihtarın fesihname sayılarak nispi damga vergisine tabi tutulması hukuka uygun değildir.
Bu gerekçelerle Danıştay 9. Dairesi, Türkiye Noterler Birliği’nin 29.08.2024 tarihli ve “Fesih İhbarı Hk.” konulu 12 sayılı Genelgesi’nin yürütmesinin durdurulmasına karar vermiştir. Karar, özellikle iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmek isteyen işçilerden, fesih ihtarında yer alan işçilik alacağı tutarları üzerinden damga vergisi tahsil edilmesi uygulamasının hukuka aykırı olduğunun yargı kararıyla ortaya konulması bakımından önem taşımaktadır.
3- Ödenen Damga Vergilerinin Düzeltme-Şikayet Yoluyla İadesi
Karar bir yürütmenin durdurulması kararı olmakla birlikte, bugüne kadar fesih ihtarları nedeniyle ödenen damga vergilerinin iadesi bakımından da önemli bir hukuki dayanak niteliğindedir. Bu kapsamda, iş sözleşmesinin feshi amacıyla gönderilen noter ihtarları üzerinden tahsil edilen damga vergilerinin iadesi için öncelikle ilgili noterin bağlı olduğu vergi dairesine düzeltme başvurusu yapılması mümkündür.
Bu düzeltme başvurusunda, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 116 ve devamı maddelerinde düzenlenen vergi hatası hükümlerine dayanılabilir. Başvuruda, Danıştay 9. Dairesi’nin yürütmenin durdurulması kararına atıf yapılarak, fesih ihtarlarının damga vergisine tabi fesihname niteliğinde olmadığı, bu nedenle noter tarafından tahsil edilen damga vergisinin haksız ve yersiz tahsil edildiği ileri sürülebilir. Ayrıca iade talebi bakımından VUK m.112 uyarınca tecil faiziyle iade talebinde bulunulması da mümkündür.
Vergi dairesi tarafından düzeltme başvurusunun reddedilmesi veya başvuruya süresi içinde cevap verilmemesi halinde, Gelir İdaresi Başkanlığına şikayet yoluna başvurulabilir. Şikayet başvurusunun da reddedilmesi halinde ise ret işlemine karşı vergi mahkemesinde dava açılarak tahsil edilen damga vergisinin iadesi talep edilebilir. Bu nedenle, fesih ihtarı nedeniyle damga vergisi ödemiş olan işçilerin ödeme belgeleri ve noter ihtarname örnekleriyle birlikte düzeltme-şikayet sürecini değerlendirmesinde fayda bulunmaktadır.
Hazırlayan:
Av. Cevdet Emre Koçak
