09.04.2026
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun (“VDDK”)08.04.2026 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan kararı kapsamında; 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu (“ÖTVK”) kapsamında özel tüketim vergisinden istisna araç almak isteyen engelli bireylerin, aracın resmi tescilinden önce fatura düzenlenmesi şartıyla tescilden önce vefat etmeleri halinde, mirasçıları aleyhine ÖTV tarhiyatı yapılamayacağı karara bağlanmıştır. VDDK, fatura düzenlenmesini vergiyi doğuran olay olarak kabul etmiş olup ilk iktisap anında engelli bireyin hayatta olmasından hareketle vergi istisnası uygulanması gerektiğini belirtmiştir. (Danıştay VDDK’nın 08.04.2026 tarihli ve 33218 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 28.01.2026 tarihli ve E. 2025/21, K. 2026/1 sayılı kararı)
Aykırılığın giderilmesi istemine konu uyuşmazlıklar aynı murisin farklı varisleri adına yapılan tarhiyatlara ilişkindir. Uyuşmazlıklara konu maddi olaylarda, muris tarafından %100 oranlı sağlık kurulu engelli raporuna dayanarak engelli istisnasından yararlanmak suretiyle araç satın alınmıştır. Aracın kaparo ödemesi, 22.01.2024 tarihinde yapılmış, faturası da 05.02.2024 tarihinde düzenlenmiştir. Faturada mal bedeli üzerinden %20 oranında katma değer vergisi hesaplanmış, aynı tarihte aracı satan bayi tarafından özel tüketim vergisi beyannamesi verilerek tahakkuk eden damga vergisi ödenmiştir. Engelli bireylere sağlanan özel tüketim vergisi istisnasından yararlanmak suretiyle satın alınan araç, 13.02.2024 tarihinde tescil edilmiş, muris de aynı tarihte vefat etmiştir. Aracın tescili ise murisin vefat saatinden sonra yapılmıştır.
Vergi idaresinin konuya ilişkin 20.03.2024 tarihli yazısında, murisin araç tescil saatinden önce vefat etmesi sebebiyle özel tüketim vergisi tarhiyatı yapılması gerektiği, özel tüketim vergisi istisnasının uygulanamayacağı belirtilmiştir. Bu yazı doğrultusunda takdir komisyonu tarafından özel tüketim vergisi tarhiyatı yapılarak mirasçılar aleyhine miras hisseleri oranında vergilendirmeye gidilmesi gerektiği belirtilmiştir. Vergi dairesi de buna uygun olarak tarhiyat yapmıştır.
Bu şekildeki benzer uyuşmazlıklarda Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Daireleri’nin tarhiyatın hukuka uygun olup olmadığı yönünde farklı nitelikte kararlar çıkması üzerine uyuşmazlık VDDK önüne gelmiştir. Farklı yöndeki Bölge İdare Mahkemesi kararları şu şekildedir:
- İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 1. Vergi Dava Dairesi Kararı: Söz konusu kararda; murisin vefat tarihinden önce kaparo ödendiği ve aracı satan bayi tarafından fatura düzenlenerek özel tüketim vergisi beyannamesinin satıcı bayi tarafından verildiği tespiti yapılmıştır. Buradan hareketle murisin vefatından önce vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği belirtilerek tarhiyat hukuka aykırı bulunmuştur.
- İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 4. Vergi Dava Dairesi Kararı: Anılan kararda istinaf merci; vergiden müstesna olarak araç tescilinin yapıldığı anda tescil yapılan kişinin hayatta olmamasından hareketle tescilin hukuki sonuç doğurmayacağı, tescil anından özel tüketim vergisi istisna şartlarının bulunmadığı belirtilmiş ve tarhiyat hukuka uygun bulunmuştur.
Uyuşmazlığı ele alan VDDK uyuşmazlığı; malul ve engelliler tarafından, motorlu araç ticareti yapanlardan taşıt alınması halinde araç tescil edilmeden önce, adına araç tescil edilen malul veya engellinin vefat etmesi nedeniyle, istisna kapsamında ödenmeyen vergiler için varislere resen tarhiyat yapılmasında hukuka uygunluk bulunup bulunmadığı olarak belirlemiştir.
VDDK uyuşmazlığı irdelerken özellikle ÖTVK m. 7’de yer alan ilk iktisap ibaresinden ne anlaşılması gerektiği üzerinde durmuştur. Keza anılan hüküm, ÖTVK’nın ilgili cetvellerinde yer alan araçların ilk iktisabında engelli bireyler yönünden vergi istisnası öngörmekte olup ilk iktisabın fatura düzenleme anı mı yoksa tescil anı mı olduğu uyuşmazlığın çözümünü doğrudan belirleyecektir.
VDDK bu noktada, araçların kayıt ve tescilinden önce fatura düzenlenmesi halinde vergiyi doğuran olayın yani ilk iktisabın gerçekleşeceğini belirtmiştir. Buradan hareketle, aracın tescilinden önce engelli bireylerin vefatının vergi istisnasından yararlanılmasına engel teşkil etmediği belirtilmiştir. Sonuç olarak Bölge İdare Mahkemesi kararları arasındaki aykırılıkların, aracın tescilinden önce murisin vefat etmesi nedeniyle ilk iktisap aşamasında istisna nedeniyle ödenmeyen vergiler için varislere resen tarhiyat yapılmasının hukuka uygun olmadığı yönünde giderilmesine karar verilmiştir.
Hazırlayan:
Av. Doğa Can Altınözlü